Nederland - Hannekemaaierspad




Karakterestieken van de tocht

Gelopen traject: Het Hannekemaaierspad is een trekroute door Groningen en Drenthe (94 km). Het begint in Neurhede (vlak over de Duitse grens bij Bourtange) en eindigt in Bakkeveen. Deze route loopt grotendeels over onverharde paden zoals grasdijken, schouw-, zandpaden en jaagpaden. Thema voor deze route vormen de hannekemaaiers die vanuit Duitsland tussen de 16e en de 20e eeuw in Friesland en Holland geld willen verdienen omdat in Duitsland de werkloosheid toeneemt.
Periode: augustus 2005
Zwaarte: Pad loopt door een vlak landschap en volgt zoveel mogelijk onverharde (gras-)paden.
Markeringen: De route is niet gemarkeerd, maar is goed beschreven in een boekje uitgebracht door stichting te voet (ISBN 90-9016891-5).
Overnachtingen: hotel en pensions (onderweg zijn ook voldoende campings te vinden).


Meer informatie   -   Fotoboek   -   Routekaart

Bourtangerkanaal

Dal van de Ruiten Aa

Oogst van graan in de omgeving van Anderen

De jufferen Lunsingh

Bakkeveense heide


Reisverslag

Start in Neurhede (Dld) De Liniedijk Kerktoren in Bourtange

Op naar Bourtange
In Neurhede (Dld) maken wij even het verplichte kiekje van het “poepenkruis”. Dit is het officiële startpunt van het Hannekemaaierspad. Deze trektocht gaat hoofdzakelijk over onverharde paden. Tenminste zo hebben wij gelezen in een krantenartikel over deze route. Dat is voor ons onder andere een reden om juist deze route te lopen.

Wij zijn nog maar net over de grens of het lijkt wel of wij heimwee hebben. Langs een doorgaande weg met fietspad lopen wij regelrecht terug naar Nederland. Vlak voor de grens slaan wij een leuk graspad in. Aan weerzijde van het bospad staan bomen. Hier en daar is een watertje te zien. Men is druk bezig om de omgeving in oude glorie te herstellen. Die watertjes waren vroeger ook onderdeel van de verdedigingswerken van Bourtange. Van deze vesting was ooit bijna niets meer over. Dat is nu amper meer voor te stellen. De vesting is nu grotendeels herbouwd.

Na het oversteken van de grens lopen wij over De Liniedijk. Dit was vroeger ook voor de verdediging aangelegd. Hiermee kon de waterhuishouding rond de vesting geregeld worden. Een drassig gebied kan namelijk ook goed gebruikt worden als verdediging. Rondbanjeren in een laagje water was toen waarschijnlijk ook niet fijn.

Boven op de dijk is het gelukkig droog en wij lopen enthousiast richting de redoute. Geen idee wat het is maar wij moeten vlak daarvoor afslaan (staat in het boekje). Wanneer wij in de braamstruiken belanden weten wij dat er iets fout is gegaan. Wij lopen gewoon aan de verkeerde kant van de sloot maar dat is simpelweg hersteld door een klein eindje terug te lopen en vóór de sloot linksaf te slaan. In het boekje stond het natuurlijk wel goed aangegeven.

Als je het pad verder volgt kom je niet door de vesting. Het pad loopt om de vesting heen. Wij willen de vesting ook graag van binnen zien. Sterker nog wij willen er ook overnachten in een van de vestinglogementen. De gebouwen waar vroeger de militairen sliepen zijn herbouwd (net als het overgrote deel van de vesting). Het zijn zeer ruime en luxe logementen geworden. Zeker een aanrader.


Bourtange in de ochtend

Voor dag en dauw
’s Middags hebben wij al uitgebreid in de vesting rondgewandeld. Voor de volgende ochtend wordt eerst mist en daarna zonnig weer voorspeld. Daarom gaan wij al voor het ontbijt de vesting rond (circa 7.30 uur). De ochtendzon en de dampen boven het water creëren een prachtig sfeertje rond de vesting. Zeker de moeite waard. Een ander voordeel is dat er geen toerist te bekennen is. Ideaal voor het nemen van foto’s.


Bourtangerkanaal Dal van Ruiten Aa

Eindelijk echt van start
Met het ontbijt achter de kiezen en een lunchpakket op zak gaan wij rond 9.00 uur op stap. Langs het Bourtangerkanaal richting het westen.

Tot de middag (de eerste 16 km vanaf Bourtange) volgt de trektocht leuke bospaden, schouwpaden en soms onvermijdelijk korte stukken asfalt. Vooral het dal van de Ruiten Aa (een stroompje) is een mooi gebied om door te lopen. Op de schouwpaden waarover wij in de ochtend lopen staat het gras niet erg hoog of is zelfs onlangs gemaaid. Een schouwpad is eigenlijk een stukje grond van het waterschap bedoeld voor het beheren van schouwsloten. Het zijn absoluut niet de geplaveide wandelpaadjes zoals in een stadspark.

Aan al dat moois komt ook een eind. In de middag lopen wij over schouwpaden waar het gras wel kniehoog staat. En dat loopt een stuk zwaarder. In de middag vinden wij het landschap ook een stuk saaier. Lange rechte schouwpaden en aangeplant bos om door te lopen. Bovendien hadden wij in de ochtend nog schaduw maar in de middag is er bar weinig schaduw op deze zonovergoten dag. Wij zijn beide blij dat wij het eindpunt voor vandaag gehaald hebben. De afstand (29 km) was niet te lang maar het is vooral de warmte (25 C) die te veel een aanslag op ons doet. Uitgeblust laten wij ons in het bad van onze hotelkamer in Stadskanaal zakken.


Traject waar vroeger treinen reden Viaduct dat herinnerd aan de tijd dat hier nog treinen reden

Als een trein
Net buiten Stadkanaal gaan wij (letterlijk) als een trein richting Gieten. Vandaag volgt het trekpad het traject van het voormalige spoorlijn Stadskanaal – Assen. Vroeger vond er ook personenvervoer plaats, maar in 1948 is het een goederenspoor geworden. Deze lijn is in 1971 opgeheven.

Nu herinneren restanten van een viaduct en een brug ons nog aan dat dit ooit een spoorlijn was. Het gaat kilometers lang rechtuit met aan de ene zijde bos en andere zijde boompjes die een doorgaande weg uit het zicht halen. Het geluid van het verkeer verraadt dat het een redelijk drukke weg is. Tea vindt het maar een saai stuk. Eerst 6 km rechtdoor met hetzelfde uitzicht. Daarna bocht om en dan weer 4 of 5 km hetzelfde.

Het is warm weer (25 C) en het gras is nat van de dauw. Ontelbaar veel padden zien wij links en rechts in het gras springen om het plet gevaar van onze wandelschoenen te ontwijken.

In Gieten verlaten wij even het Hannekemaaierspad voor een lunch. Hotel Braams op de Brink is een geschikte plek. Daarvoor moeten wij wel even omlopen maar dat hebben wij er wel voorover.

Net buiten Gieten gaat het pad weer verder over de spoordijk en zo lopen wij (op een aantal onderbrekingen na) over deze dijk richting Anderen. De bomen langs de spoordijk zorgen vandaag voor de nodig schaduw. Desondanks is het behoorlijk zweten. De zon schijnt net als gisteren fel.

Oude boerderij in Anderen

Op z'n Drents
Het pad komt niet door Anderen maar loopt er onderlangs. In Anderen overnachten wij in het een oude Drentse boerderij waarin het hotel "Het Heinenhus" zit. Hier in Anderen zien wij werkelijk prachtige oude Drentse boerderijen staan. De volgende ochtend doen wij voor het ontbijt nog even een rondje dorp. Alsof de tijd stil heeft gestaan. Zoals al gezegd, het pad komt niet door Anderen en als je dit dorp rechts laat liggen mis je al dit moois.

Dauwtrappen
Terug op de route krijgen wij nog een klein stukje spoortraject en dan nemen wij voor de rest van het Hannekemaaierspad afscheid van het spoortraject. Wij vervolgen nu ons weg over het schouwpad langs het Anderense Diep. Het gras is in de ochtend zeiknat. Het gras staat ook nog behoorlijk hoog. Net nu ik vandaag besloten heb om de broekspijpen er af te ritsen. Wat verder opvalt is dat wij nu ook geen storend geluid van verkeer meer horen.

Onderweg komen twee heren op leeftijd tegen (85 en 89 jaar oud). "Jullie zijn zeker verdwaald?", zegt de ene. Waarop Tea antwoord: "Nee hoor, wij weten op 8 meter nauwkeurig waar wij zijn want wij hebben een GPS bij ons." Na een kort gezellig onderonsje met de heren gaan wij weer verder.

Via rustige asfalt- en zandwegen langs de heide van het Ballooërveld komen wij aan in Taarlo. En nog een kilometer verder komen wij bij het Noord-Willemskanaal. Wij moeten het nu helemaal zonder de schaduw van de bomen stellen. Op het zandpad langs het kanaal is het weer zweten in de hitte. Een enkel windvlaagje zorgt nog voor een klein beetje verkoeling.

Wij zijn blij met de schaduw van de bomen

Stokken
Hier langs het kanaal zitten veel vissers. De één heeft een nog mooiere "tribune" dan de ander. En ja hoor, men vraagt zich ook af of die stokken handig zijn bij het wandelen.

Tja, wij vinden het wel prettig lopen. Je hebt minder last van opgezette handen en je loopt rechter op. Bij modderige stukken is een extra steunpunt soms ook handig. Dat het echt lichter loopt ervaren wij niet echt.

Voor ons is het de eerste keer dat wij in Nederland de stokken meenemen. Tot nu gebruikte wij de stokken voornamelijk in bergachtig en glooiend landschap waar het na ons idee meer nut heeft. Gelukkig is er nog niemand met de briljante opmerking gekomen dat wij de ski's vergeten zijn. Je hoort wel mensen tegen elkaar zeggen: "O, dat is zeker dat Nordic Walken?". Nu wil ik dat van ons niet zo noemen. Het is eerder "stokkie prikken".


Modderig, hoezo?
Ruiterpaden
Na het kruisen van de snelweg (viaduct) laten wij het kanaal achter ons en redelijk snel verstomt ook al het drukke verkeer van de snelweg. Een landelijk bospad met hoge bomen aan weerszijden zet ons weer in de schaduw. De paden zijn hier wel "iets" modderiger geworden.

Inmiddels is het middag. Wij hopen op een bankje voor de lunchpauze. Daarvoor moeten wij nog doorlopen tot aan het begin van Ridderpad (vlak onder Vries). Onze voeten willen inmiddels ook wel even rust. Er zitten nu ongeveer 18 kilometers op. Nog 13 kilometers te gaan vandaag.

Na de lunch gaat het eerst over slingerende bospaden. Er is hier schijnbaar een manege in de buurt want de bospaden zijn hier door paarden omgetoverd in modderige hobbel paden. De volgende kilometers blijven wij (voor het merendeel) op mooie bospaden die helaas ook door ruiters worden gebruikt. Er staan weliswaar borden dat de paden door ruiters gebruikt mogen worden, maar moet dan het pad over de hele breedte door die dieren vertrapt worden?

Wij komen dichter bij het eindpunt van de dag en de kilometers gaan tellen. De trektocht loopt inmiddels slingerend langs stukjes bos, graan- en maisvelden. Als sluitstuk mogen wij ons nog even door hoog gras en distels heen wurmen. Met vermoeide voeten komen wij in Westervelde (onder Norg) aan.

De jufferen Lunsingh

De jufferen Lunsingh
In de routebeschrijving van het Hannekemaaierspad staan ook de belevenissen van een denkbeeldig figuur Hannes. En, hoe kan het ook anders, natuurlijk van beroep Hannekemaaier. Het is grappig om te lezen. Via dit verhaal krijg je een beeld van hoe deze hannekemaaiers het vroeger gehad moeten hebben.

In het boekje wordt beschreven dat Hannes in het aanloop naar dit dorp (Westervelde) ziet dat er iets gebouwd wordt. Één van de tochtgenoten van Hannes verteld dat de familie Tonckens hier een groot wit huis bouwt. De familie Tonckens was een invloedrijke familie in deze omgeving.

Dit huis staat er nu nog steeds en je kunt er zelfs overnachten. Uiteraard hebben wij dat ook gedaan. Het is een prachtige statige boerderij. ’s Avond hebben wij buiten op het terras nog heerlijk en exclusief gegeten. Ook een aanrader.

  Troosteloosheid
De volgende ochtend doen de eerste stappen ons vermoeden dat de kortste dag toch behoorlijk lang kan aanvoelen. Nog slechts 18 kilometer te gaan, maar de warmte van de afgelopen dagen eist nu toch zijn tol van de voeten. Vooral Tea is blaren (van de warmte) aan het verzamelen, en mijn voeten vertonen ook pijnlijke plekken.

Wij hebben Westervelde nog nauwelijks verlaten of wij duiken al weer een zandpad op. En ja hoor, op de laatste dag wordt toch nog naar de ski’s gevraagd. Goed zo jonge, je was heel origineel!

Bij een stuw met smakelijk bruisend bruin water kunnen wij links- en rechtsaf, maar wij moeten rechtdoor een klein paadje in door een bos met hoge naaldbomen. En na het dorp Een(city), dat net zo klein is als de naam doet vermoeden, lopen wij langs een boerderij een weiland in. Het lijkt vaag op een pad maar bij het bos en de maïsvelden wordt het weer duidelijk een pad.

Uiteindelijk komen wij uit op een 2,5 kilometer kaasrechte weg waar wij mogen ervaren hoe eentonig en troosteloos het voor de vroegere hannekemaaiers geweest moet zijn. Althans zo staat het in het boekje beschreven. Hmmmm, gelukkig komt er een eind aan en duurt het daarna niet al te lang voordat wij bij een camping en restaurant even kunnen bijtanken.

Deze drie dames hebben de was nog buiten hangen Bakkeveense heide Eindpunt in Bakkeveen
De Bakkeveense heide
De laatste loodjes zijn aangenaam. Bij het restaurant zijn wij even afgekoeld en het laatste stuk loopt door een mooi natuurgebied. Hoewel, wanneer wij over de open heide vlakte lopen verschijnen er donkere wolken boven de bossen. In de verte zien wij bij een plaggenhut de was nog buiten hangen. De drie vrouwen die hier om struinen moeten wij maar even waarschuwen dat ze beter de was binnen kunnen halen.

Even later wordt het al donkerder en rommelt het in de verte ook. Wij lopen snel door. De wind steekt op en wij worden bekogeld door eikels die spontaan uit de bomen vallen. Het blijft een hele tijd droog maar het laatste stukje voordat wij in Bakkenveen zijn begint het toch stevig te regenen. Inmiddels zijn wij dicht bij de uitkijktoren en daar kunnen wij bij de entree van het doolhof schuilen. Sterker nog, van een nood een deugt gemaakt want hier word ijs verkocht.

Daarna aan de andere kant van Bakkeveen het dorp weer uit op zoek naar het eindpunt. Via de Duerswâldmerwei lopen wij richting Wijnjewoude. Volgens het kaartje in het boekje moeten wij ongeveer een halve kilometer buiten het dorp de Beakendyk in. Daarna zou het Poepekrús ongeveer op de kruising met Zwarte Singel liggen (de rode streep die de route op de kaart aangeeft eindigt hier). Behalve prachtige oude bomen is hier in geen velden of wegen een kruis te vinden. Het kaartje had ons mooi op het verkeerde been gebracht want na een paar keer goed het boekje van alle kanten te hebben bekeken zien wij dat wij het kruis zelfs voorbij gelopen zijn. Het kruis ligt aan de weg naar Wijnjewoude, 400 meter terug. Uiteindelijk vinden wij het kruis en maken hier ook wat foto’s van. Het eindpunt is gehaald.
  Ons oordeel
Hoog waren onze verwachtingen bij onze start in Duitsland. De route zou grotendeels over onverharde wegen gaan. En dat is zondermeer waar. Voor wie van landelijk wandelen houd is dit beslist een mooie route, ondanks de onvermijdelijke trajecten over asfalt. Het vermijden van asfalt betekend ook dat het pad soms modderig en minder comfortabel is door hoog gras. Voor ons geen probleem. In tegendeel, het maakt de route juist aantrekkelijk om te lopen.

Informatie

Routebeschrijving Kaartmateriaal / routebeschrijving:
De route wordt beschreven in het boekje "Hannekemaaierspad, een trektocht van Neurhede via Bourtange naar Bakkeveen". Dit boekje is door de werkgroep regio Groningen-Drenthe van TeVoet (in één richting) beschreven. In het boekje wordt steeds op de rechterbladzijde beschreven hoe je route precies moet volgen (dus waar je moet afslaan, aan welke zijde van de sloot je moet lopen). Op de linkerbladzijde wordt beschrijving ondersteund met topografische kaartjes. Dit is voldoende om de route te kunnen lopen. In het boekje wordt ook de historie en achtergronden van de Hannekemaaiers en de omgeving beschreven. Er wordt in het boekje ook een heel summiere lijst van horeca en logies genoemd en deze is zeker niet volledig. Er zijn veel meer campings en logies (vlak) aan de route te vinden.

Gegevens routebeschrijving:
Te Voet, werkgroep Groningen/Drenthe
tel. 0522-251 304
ISBN 90-9016891-5
www.tevoet.nl


Klik hier voor globale routeoverzicht.
  GPS:
De route hebben wij gelopen met behulp van GPS. Klik hier voor het downloaden van de waypoints.
  Etape indeling:

Neurhede (Dld) - Bourtange (3,5 km)
Bourtange - Stadskanaal (29 km)
Stadskanaal - Anderen (25,5 km)
Anderen - Westervelde (31 km)
Westervelde - Bakkeveen (18 km)

Aantal kilometers is inclusief de extra afstand naar een overnachtingsadres (maximaal 1,5 km).

In onderstaande tabel staan de afstanden (cummulatief) vanaf startpunt zonder de extra afstand naar overnachtingsadressen.

Neurhede (Dld)
0.0
Bourtange
3.5
Stadskanaal (afslag naar hotel)
30.5
Gasselternijveen
37.3
Gieten (afslag naar winkelstraat)
44.1
Anderen (afslag naar hotel)
51.6
Taarlo
60.2
Vries (ter hoogte van dorp)
70.5
Westervelde
80.9
Een
86.2
restaurant 3 provincien
92.2
Bakkeveen
97.6
Eindpunt
98.8
  Karakteristieken:
  • Weinig asfalt
  • Weinig hinder van overige verkeer (fietsers / auto's)
  • Redelijk veel beschutting van bomen (schaduw / regen)
  • Over het algemeen afwisselend over onverharde paden
  • Veel door bos, langs sloten en akkers
  • Weinig door dorpen en steden
  •  

    Eten en drinken:
    De route loopt hoofdzakelijk langs en niet door de dorpen. Daarom zie je onderweg niet veel horeca of winkels. Waar nodig namen wij een lunchpakket mee van ons overnachtingsadres (meestal rond de € 5 per persoon). Hieronder een aantal suggesties voor restaurants en winkels redelijk op of aan de route:

    Restaurants
    ‘s Lands Huys, marktplein 2, Bourtange, www.landshuys.nl
    ‘t Oal Kroegie, marktplein, Bourtange (cafe)
    Diverse restaurants in centrum Stadskanaal
    Hotel Braams, Brink 9, Gieten, www.hotelbraams.nl
    Restaurant, Bakkeveen, www.dedrieprovincien.nl

    Winkels
    Bourtange, in de vesting is een klein levensmiddelen winkeltje
    Stadskanaal heeft in het centrum diverse supermarkten
    Gieten heeft een Lidl en C1000 in de Stationstraat
    Vries heeft een ALDI, Asserstraat 9a
    Norg heeft diverse winkels en supermarkten
    Bakkeveen heeft diverse winkels en supermarkten

     

    Overnachtingen:
    Onderweg zijn redelijk wat overnachtingsadressen te vinden met wat speurwerk op het internet. Hieronder staan een aantal suggesties voor hotel/logies:

    Vestinglogement, Bourtange, www.bourtange.nl (*) !
    Albertahoeve, Bourtange, www.alberthahoeve.nl
    Best Western Hotel, Stadskanaal, www.hotel-stadskanaal.nl (*)
    Landgoed Barkelazathe, Stadskanaal, www.landgoedbarkelazathe.nl
    Hotel Nieveen, Gasselternijveen, www.hotelnieveen.nl
    Hotel Grotenend, Gasselte, www.hotel-grotenend.nl
    Hotel Braams, Gieten, www.hotelbraams.nl
    Camping B&B, Gieten, www.optkalkamp.nl
    Hotel De Biester, Gieten, www.hoteldebiester.nl
    Hotel 't heinenheus, Anderen www.heinenhoes.nl (*) !
    Hotel aubergesthubert, Anderen, www.aubergesthubert.nl
    Hotel Het wapen van Leiden, Vries www.hetwapenvanleiden.nl
    De Jufferen Lunsingh, Westervelde, www.dejufferenlunsingh.nl (*) !
    Hotel Karsten, Norg, www.hotelkarsten.nl
    * = ons overnachtingsadres
    ! = zeker een aanrader

    Of kijk op www.oostermoer.nl

    Voor campings hebben wij niet echt gezocht maar deze campings kwamen wij o.a. tegen op het internet:
    Camping Plathuis, Bourtange, www.campingplathuis.nl
    Camping Op 't Kalkamp, Gieten, www.optkalkamp.nl
    Onderweg hebben wij veel meer campings gezien, dus keus genoeg. Mocht een camping willen aanraden voor deze lijst, stuur dan even een , dan zet ik het adres erbij.

      Tips:
    Loop met hoge (waterdichte) wandelschoenen. Het gras kan door de dauw of regen nat zijn.

    Plan je route goed wat betreft eten, drinken en overnachting omdat niet overal horeca en winkels te vinden zijn. De meeste overnachtingsadressen bieden de mogelijkheid voor een lunchpakket.

    Gebruik de eerste dag om van het eindpunt naar Bourtange te reizen. Daarna kun je het stuk van Neurhede tot aan Bourtange lopen. De rest van de dag kun je dan nog gebruiken om de vesting Bourtange bekijken.

    Honden zijn op de schouwpaden niet toegestaan (lezen wij in de routebeschrijving), maar die kom je vooral tot aan Stadskanaal tegen. Er zijn alternatieven voor de schouwpaden en over het algemeen mis je dan niet bijzonder veel. Vaak is er een fietspad in de buurt of kun je over een (landelijke) weg lopen. De schouwpaden vormen maar een klein deel van de route.
      Heen en terug:
    Het is mogelijk om met openbaar vervoer van Bakkeveen naar Bourtange te reizen. Reken wel op een reistijd van 3 tot 4 uur. Zie voor meer informatie www.9292ov.nl . Wij hebben ons naar het startpunt laten brengen.
      Links:
  • www.bakkeveen.nl
  • www.bourtange.nl
  • Historie van het "Pûpekruis van Bakkeveen"
  • Info over Hannekemaaierspad op wandelpad.com


  • Reisverslag   -   Informatie   -   Fotoboek   -   Routekaart